http://www.mehmetsokmen.tv/videolar/ Kayaköy - Güneybatı Anadolu’da Terk edilen Bir Yerleşim Merkezi Fethiye - Muğla - Mehmet SÖKMEN Tv - Video Prodüksiyon - Antalya
html5 video by ThunderSoft
ANASAYFA VİDEOLAR ANKETLER RSS KAYNAĞI İLETİŞİM

HABER ARA


Gelişmiş Arama

BU KANALI DESTEKLE

Kayaköy - Güneybatı Anadolu’da Terk edilen Bir Yerleşim Merkezi Fethiye - Muğla

Kayaköy - Güneybatı Anadolu’da Terk edilen Bir Yerleşim Merkezi Fethiye - Muğla

Tarih 10 Mart 2021, 07:44 Editör Mehmet SÖKMEN

Kayaköy, Güneybatı Anadolu’da Muğla ili Fethiye ilçe merkezinin 8 km güneybatısında yer almaktadır. Kayaköy yerleşmesinin bulunduğu saha, Fethiye ile Ölüdeniz körfezleri arasında yer alan bir yarımadanın üzerindedir.

ISBN 978-605-88104-0-2
Kayaköy - Güneybatı Anadolu’da Terk edilen Bir Yerleşim Merkezi Fethiye - Muğla 
Kayaköy, Güneybatı Anadolu’da Muğla ili Fethiye ilçe merkezinin 8 km güneybatısında yer almaktadır. Kayaköy yerleşmesinin bulunduğu saha, Fethiye ile Ölüdeniz körfezleri arasında yer alan bir yarımadanın üzerindedir.
Hisarönü Köyü’nü geçip çamlar arasından 5 km. daha ilerlerseniz bir hayal-köy göreceksiniz. Buranın adı Kayaköy. Yamaca doğru biri diğerinin önünü kapatmayacak şekilde saygıyla dizilmiş 3500’e yakın evden oluşan bu köy eski bir Rum yerleşimiydi. 
Anadolu Rumları iyi tarımcı olduklarından ekilir dikilir araziye ev kurmazlardı. Evler çevredeki kayalık, taşlık alanlara kurulurdu. Kayaköy de bu anlayışa uygun kurulmuş. Köyde 1922’ye kadar 25 bin kişi yaşıyordu. İstiklal Savaşı’ndan sonra Mübadele de köyün sakinleri Yunanistan’a göçtüler. Köyde 13. yy'dan beri hıristiyan toplumun yaşadığı biliniyor. 
Buraya da Batı Trakya’dan göçenler yerleştirildi. Kayaköy’ün önündeki düzlüğe evler kurdular. Şimdi düzlükte 2000 kişilik bir yerleşik nüfus var, eski evler de kapısız, penceresiz bir yalnızlık içinde bekliyor. Evler bütünüyle koruma altına alındı ama bu işin epeyce geç yapıldığını siz de göreceksiniz. Eski adı Levissi olan köyde iki kilise, 14 şapel yani küçük kilise vardı. 
Taksiyarhis ve Katopanayi kiliseleri çok harap durumda. İkincisinin ahşap kapısı Fethiye Müzesi'ndedir. Panagia Pirgiotis Kilisesi olan Aşağı kilise ise iyi durumda. Freskleri ile ilgi çekici bu kilise, ziyaret etmeye değer. 1990'da Rodos'lu papaz ile Fethiye'li imam Ali Meryem Ana Kilisesi'nde barış ve dostluk için dua etmişlerdi. 
Mübadele'den önce kız ve erkek ilkokulları, doktor ve eczaneleri, çok sayıda dükkanı ile çok canlı bir yerleşimmiş. Gazete bile yayınlanırmış. Mübadele ile gelen Müslüman mübadiller burayı pek sevememişler, çoğu başka yerlere göçmüş. Buradan Yunanistan'a gidenler de Atina yakınlarında bir yabanıl yere iskan edilmişler. 
Burayı yeniden kurup adına Nea Makri demişler. Yani Yeni Fethiye’yi kurmuşlar. Köyün alt taraftaki bazı evleri restore edilmiş. Burada oturanlardan biri İstanbullu bir ressamdır. Diğer biri de köpeği ve tavuklarıyla yalnız yaşayan bir Kaptan. 
Yabancıların da bulunduğu öğrenciler heykel, seramik, fotoğraf gibi sanatlarla uğraşıyorlar. Taş döşemeli yolu izleyip tepedeki şapele ulaşınca Soğuksu Koyu'nu panoramik olarak görüyorsunuz. Hava çok sıcak da olsa burası her zaman serin bir esintiyle ferahlık veriyor. 
Solunuzda bu eski köye sırtını dayamış bir evi lokanta haline getirmişler, adı Dibektaş Restaurant. Diğer lokanta ise Poseidon. Tam bir aile işletmesidir. Yemek yiyebilir, çay-kahve veya alkollü bir şeyler içebilirsiniz. 
Köylü kadınlar evlerinin önünde hamur tahtasının başında gözleme açıyorlar. Gözlemeler esmer undan, ıspanak, peynir, maydanoz ve çevreden topladıkları çeşitli otlarla yapılıyor, lezzetli ve doyurucu. Çay ve ayran da var.
Kayaköy kuruluş yeri olarak Fethiye ilçe merkezinin güneybatısında yer alan yarımada üzerindeki Kayaköy Polyesi’nin güney yamacında kurulmuştur. Yerleşme dokusu toplu yerleşme özelliği taşımaktadır. Yerleşim alanı Dellal Tepe’nin üzerinde güneye doğru basamak şeklinde bir dağılış göstermektedir.
Genel olarak Kayaköy sokakları son derece dardır. Bunun en önemli nedeni yerleşmenin eğimli olmasıdır. Sokak tabanları genelde taş döşemeli ve ortaları yukarıdan gelen suyu kanalize etmek için oluklar şeklinde düzenlenmiştir. 
Arazinin eğim durumuna göre sokaklarda taş basamaklar da yapılmıştır. Bugün bu eski görkemli sokaklar, büyük ölçüde terk edilmiş bir görüntü vermektedir. Sokak kenarlarındaki eski evler yıkılmış, sokak düzenleri bozulmuştur. Bütün bunlara rağmen bugün bile, yapı ve sokaklar, yapılacak yenileme çalışmalarıyla, eski mimari unsurlarını canlandıracak niteliktedir.
Köyün donatıları doğudaki yamaçta, ticaret ise bu bölgenin yanı sıra, aşağıdaki meydanın etrafında yer almaktaydı. Köyün genel morfolojisi işlevsel açıdan bu çerçevede belirmektedir. Yapılar doğal zemin mümkün olduğu kadar korunarak yerleştirilmiştir. Sokaklar araziye uymaktadır. Birçok yerde doğal taş dolgusu yapılarla birleştirilmiş, kayalar bulundukları yerde yol, merdiven parçası, temel, bahçe ve ev duvarı haline getirilmiştir. 
Kayaköy’de mimarinin bütün prizmatik görünümüne karşılık, doğayla bütünleşmek için gerçek bir arayış vardır. Yukarı Kilise’nin kuzey kesimdeki boş alan ve çevresi, kentin ticari alanını oluşturmaktadır. Yapılar bugün tam olarak tanınmasa da kullanıldığı dönemde ait kahvehane, kasap, manav, bakkal, kumaşçı gibi dükkânlar Kayaköy halkı tarafından anlatılmaktadır.
Mesken ve yapı şekilleri
Kayaköy’deki evlerin mimari yapısında nice saklı yaşamlar vardır, bu evlerin dili olsa da konuşsa ne romantik aşk dolu yaşamlar dile gelirdi! Burada yaşamış olan nüfusun sosyo-ekonomik özelliklerini yansıtan çok değişik mekân tipleri görülür. Ama daha çok basitten karmaşığa üç değişik plan tipi belirmektedir. 
Bu mekânların çoğunluğu 50 metrekareden büyük olmayan, manzara ve ışık açısından birbirinin önünü kapatmayan, genellikle alt katları kiler biçiminde kullanılan ikişer katlı konutlardan oluşmaktadır. Genellikle meskenler iki oda veya tek odalı yapılmıştır.
Çok nadiren 3 odalı olanları vardır. Meskenler bir birini kapatmayacak şekilde bitişik nizamda taş yapı malzemesiyle yapılmıştır.
Konutların arasında çok sayıda şapel, iki büyük kilise, bir okul, yel değirmeni kalıntısı ve bir gümrük binası bulunmaktadır.
Kayaköy mekânlarının mimari biçimleri; Tek mekânlı yapılar, Sarnıç, giriş mekânı, ana mekândan oluşan yapılar, çeşitli eklentilerin olduğu karmaşık planlı yapılar, şeklinde gruplandırılabilir.
Eski Kayaköy yerleşmesinde, Aşağı Kilise tarafında, Kayaköy batısında daha sade evler, Aşağı Kilise’den yukarı doğru çıkan yol, hafif eğimli rampalar ve ara basamaklar içermekte, evler yukarıya doğru giderek seyrelmekte, belirginleşmekte ve sadeleşmektedir. 
Aşağı Kilise’den Soğuksuya çıkan yol üzerinde tek katlı yapılar ve giriş mekanında sarnıç gibi eklentilerin olduğu yapı tipi evlere, köy meydanı etrafında ve eski Pazar yeri çevresinde ise çok eklentili yapı grubu evlere daha sık rastlanmaktadır. Evlerin ana bölümleri, içinde ocağı, duvarlarda nişleri olan dikdörtgen bir mekândır. Meskenlerin kapı ve pencereleri ahşaptan yapılmıştır
Kayaköy evlerinin büyüklüğü 50-60 m2 arasında değişmektedir. Bu evler zemin üstünde yer alan iki kat şeklinde olanlar olduğu gibi zeminde yer alan iki oda bir sofa görünümünde de evler vardır. Daha çok depo olarak kullanılan giriş kat ve üst katta iki oda ve bir sofa şeklinde planlama olan konutlar yer alır. 
Odalarda kapı ve pencereler ışık alma şekline göre yapılmıştır. Çok basit yüklük, sarnıç, ocaklık ve banyo yapılacak küçük bir alanlar odanın birinde bulunmaktadır. Tuvaletler, dışarıda, evlerin köşesinde, mahremiyeti sağlayacak şekilde yapılmıştır. Bazı evlerde ikinci ocaklı odalar da yer almaktadır. Evler, farklı alt alanlara bölünmüş bir bahçe içinde yer alır.
Kayaköy evleri ve eklentileri; sarnıçlar, giriş mekânları, ocaklık, evlerin köşesinde veya dışında bulunan spiral şekilli tuvaletler, içinde fırınların da bulunduğu bahçeler, mekânların giriş katını oluşturan samanlık ve ahır bölümlerinden oluşmaktadır.
Kayaköy yerleşim biriminde kullanma suyu evlerin çatısı üzerine yağan yağmur sularının toplandığı sarnıçlardan temin edilmiştir. Sarnıçlar her evin kendine yetecek suyu depolamaktadır. Su sızdırmalarını önlemek için sarnıçların içleri sıvanmıştır. Sıvalar neredeyse sırlı denecek kadar düzgün yüzeylidir. 
Teras çatılarda biriken yağmur suları, oluklar vasıtasıyla sarnıçlarda toplanır. İçme suyu ise, Kayaköy'e Hisarönü Köyü yönünden girişte ve Kızlar Okulunun altında bulunan çeşmeler ve kuyulardan sağlanmıştır. Bu çeşmelerden Turabi Çeşmesi, önünden ve yanından geçen yollara revaklı cephe vermektedir. Çeşmenin üzerinde yapım tarihi ile ilgili kitabesi vardır.
Kayaköy meskenlerinin arasında halkın günlük ibadet ihtiyacını karşılamak için yapılmış çok sayıda dini mekanlar şapeller yapılmıştır. Bu mekanlar taş malzemeden yapılan, dikdörtgen şekilli, üzerleri kubbe çatılı, tek kapısı bulunan, mazgal delikleri olan ibadet yerleridir.
Kiliselerin dışında iki ayrı okul binası yerleşimin ortak yapılarından diğer grubu oluşturmaktadır. Kızlar ve erkeklerin ayrı eğitim aldığı Kayaköy'de Kızlar Okulu, Turabi Çeşmesi'nin hemen üzerindeki yükseltide, Erkekler Okulu Yukarı Kilise'nin kuzeybatısındaki tepenin zirvesinde yer almaktadır. 
Halen Fethiye Müzesi'nde bulunan Kızlar Okulu'nun kitabesinde, yapıyı Lövisidi Kardeşlerin yaptırdığı belirtilmektedir. Sadece ilköğretimin yapıldığı okullarda öğrenim dili Rumca idi. Öğrenciler daha yüksek öğrenim için, Rodos, Atina ve İstanbul'a gönderilmişlerdir.
Kayaköy'de tanımlanabilen yapılardan diğer grubu yel değirmenleri oluşturmaktadır. Yerleşimin güneyindeki sırtta Batı Şapelin yaklaşık 100 m batısında bulunan yel değirmeni, denizden gelen rüzgarlara açıktır.
Diğer yel değirmeni Kayaköy’ün güneybatısında Değirmentepe'nin zirvesinde bulunmaktadır. İçten iki katlı olan yuvarlak planlı yel değirmenlerinden günümüze sadece beden duvarları ulaşmıştır.

-------------------------------------------- 
Kamera/Metin Yazım : Mehmet SÖKMEN
Seslendirme : Rüksan Atak SÖKMEN
Çekim Tarihi : 27.10.2020
Prodüksiyon Yapım Tarihi: 05.11.2020
Video Prodüksiyon Yapım, Yayın Ve Yönetmeni: Mehmet SÖKMEN - 0532 525 84 93 
web: www.mehmetsokmen.tv
         www.youtube.com/MehmetSokmenAntalya

Bu haber 153 defa okunmuştur.

Delicious  Facebook  FriendFeed  Twitter  Google  StubmleUpon  Digg  Netvibes  Reddit

Gezi Notlarımız

Katmanlı Merdiven Şelalesi Ve Devkazanı Serik

Katmanlı Merdiven Şelalesi Ve Devkazanı Serik Elbette sizlerde çok sayıda şelale ve dev kazanı görmüşsünüzdür. Ancak Katmanlı Merdiven Şelalesi Dev Kazanı dünyad...

Kumun Sanata Dönüştüğü Yer Antalya Sandland

Kumun Sanata Dönüştüğü Yer Antalya Sandland Kumun Sanata Dönüştüğü Yer Antalya Sandland

Contributor

HAVA DURUMU


Google Translate

Mehmet SÖKMEN - 05325258493 Bu web sitesindeki tüm videoların linklerini adımızı göstererek kullanabilirsiniz ISBN: 978-605-88104-0-2
RSS Kaynağı |